Poleć nas Znajomym 
                     
       [ / none ]

 » Praktyczne aspekty tworzenia rezerwy na świadczenia pracownicze

Zgodnie z obowiązującą Ustawą o rachunkowości (dalej uor) stanowiącą, wraz z Krajowymi i Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości, podstawę prawną rachunkowości, jednostki maja obowiązek tworzyć rezerwy na świadczenia emerytalne, nagrody jubileuszowe i inne podobne. Art. 4 ust. 1 Ustawy nakłada na jednostki obowiązek przedstawienia swojej sytuacji finansowej jasno i rzetelnie, w szczególności jednostka ma obowiązek wykazać swoje zobowiązania.

 „Art. 4.

 1. Jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. „

Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 pkt. 20 Ustawy za zobowiązania uznaje się wynikający z przeszłych zdarzeń obowiązek wykonania świadczeń o wiarygodnie określonej wartości, które spowodują wykorzystanie już posiadanych lub przyszłych aktywów jednostki. Jednostka ma więc obowiązek wykazać rezerwy, które zgodnie z art. 3 ust.1 pkt. 21 Ustawy, są zobowiązaniami, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne.

Na równi z rezerwami traktuje się odpisy z tytułu biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów, dokonywane w ciężar kosztów działalności operacyjnej.

Jeżeli zatem na jednostce ciąży obowiązek wypłaty świadczeń pracowniczych wynikający z przepisów prawa pracy, regulaminów wynagrodzeń lub układów zbiorowych i innych wiążących porozumień pracodawców z pracownikami, a dodatkowo jeżeli kwoty tych świadczeń są istotne, wówczas uzasadnionym jest ujecie w księgach rezerw na zobowiązania z tytułu z tych świadczeń.

Jednostki najczęściej tworzą rezerwy związane z następującymi świadczeniami pracowniczymi:

 • niewykorzystane urlopy,

• odprawy emerytalne,

 • odprawy rentowe,

 • nagrody jubileuszowe.

Rezerwy na niewykorzystane urlopy stanowią krótkoterminowe świadczenia pracownicze. Wyliczenie takich rezerw nie jest trudna, ponieważ nie wymaga stosowania założeń aktuarialnych do ustalenia wysokości zobowiązań i nie stwarza możliwości powstania zysku lub straty aktuarialnej. Ponadto zgodnie z § 9 Międzynarodowych Standardów Rachunkowości 19 (MSR 19) zobowiązanie z tytułu krótkoterminowych świadczeń pracowniczych ustala się bez dyskonta. Inaczej przedstawia się kwestia pozostałych wymienionych rezerw. W tych przypadkach ustalenie kwoty rezerw na świadczenia pracownicze wymaga dokonania szacunków kwot świadczeń, które zostaną wypłacone w przyszłości, często odległej, z pewnym prawdopodobieństwem. Wymaga to uwzględnienia między innymi wysokości przyszłych wynagrodzeń oraz szeregu innych założeń zarówno demograficznych jak i finansowych. Zalecana przez MSR 19 metoda pozwalająca na ustalenie jak najbardziej prawidłowych kwot rezerw to metoda aktuarialna tzw. prognozowanych uprawnień jednostkowych (ang. projected unit credit). By prawidłowo oszacować wartości świadczeń, wymaga się przyjęcia szeregu założeń aktuarialnych, które dzielimy na :

 • założenia demograficzne dotyczące przyszłych cech charakteryzujących populacje zatrudnionych, którzy są uprawnieni do świadczeń. w szczególności: prawdopodobieństwo śmierci, rotacja pracowników, prawdopodobieństwo przejścia na rentę inwalidzką, prawdopodobieństwo przejścia na emeryturę,

• założenia finansowe dotyczące kształtowania się zmiennych ekonomicznych wpływających na wysokość przyszłych świadczeń, w szczególności poziom wzrostu wynagrodzeń, stopa dyskontowa, wskaźniki makroekonomiczne. Finansowe założenia aktuarialne powinny opierać się na prognozach rynkowych na dzień bilansowy, dotyczących okresu zapadalności istniejących zobowiązań. MSR 19 wymaga by stosowane do oszacowań założenia aktuarialne były bezstronne i wzajemnie dopasowane (spójne) (MSR 19 § 72 Założenia aktuarialne są bezstronne, jeśli nie są ani nieostrożne, ani nadmiernie zachowawcze. Założenia aktuarialne natomiast są wzajemnie dopasowane (spójne), jeśli odzwierciedlają relacje ekonomiczne pomiędzy czynnikami takimi, jak inflacja, wzrost wynagrodzeń, stopy dyskontowe.

Zalecenie stosowania metody aktuarialnej do szacowania rezerw na świadczenia pracownicze oraz wskazanie, że wycena rezerw na długoterminowe świadczenia pracownicze powinna zostać przeprowadzona metodologią aktuarialną powoduje, że wycena rezerw na świadczenia pracownicza jest procesem złożonym, wymagającym wiedzy z zakresu matematyki finansowej oraz statystyki. Dlatego też, zgodnie z aktualnymi przepisami dotyczącymi tworzenia rezerw na świadczenia pracownicze, zalecane jest korzystanie do ich wyliczeń z usług aktuariuszy Co jednak gdy jednostka zdecydowała się na oszacowanie kwot rezerw we własnym zakresie? Na co należy zwrócić uwagę? Poniżej kilka praktycznych rad dotyczących wyceny rezerw na świadczenia pracownicze pozwalających uniknąć najczęściej popełnianych błędów.

1. Ustalenie kwoty rezerw na świadczenia pracownicze wymaga dokonania szacunków kwot świadczeń, które zostaną wypłacone w przyszłości, wymaga to uwzględnienia wysokości przyszłych wynagrodzeń. Błędnym jest założenie stopy wzrostu wynagrodzeń na poziomie 0% rocznie. W przypadku ustalania stopy wzrostu wynagrodzeń przyjmuje się taki jej poziom, aby zapewnić wzrost wynagrodzeń na poziomie, jaki jest zagwarantowany pracownikom w wewnętrznych uregulowaniach spółki lub zwyczajowo oczekiwany, czyli co najmniej na poziomie inflacji.

 2. Ustalając wartość rezerw na świadczenia pracownicze ustala się wartość bieżącą zobowiązań, oznacza to że wartość nominalną przyszłego świadczenia dyskontuje się poprzez zastosowanie odpowiedniej stopy dyskontowej. Stopa dyskontowa, zgodnie z MSR 19, ustalana jest na podstawie występujących na dzień bilansowy rynkowych stop zwrotu z wysoko ocenianych obligacji przedsiębiorstw, a w przypadku ich braku -rynkowych stop zwrotu z obligacji skarbowych.

3. Należy pamiętać, że rezerwy na świadczenia tworzy się w wysokości ,,wypracowanej" części świadczenia (w proporcji, w jakiej okres ,,przepracowany" pozostaje do całego okresu, po jakim przysługuje dane świadczenie). Jest to zgodne z MSR 19, standard ten wymaga stosowania metody tzw. Prognozowanych uprawnień jednostkowych (ang. Projected Unit Credit), której ideą jest przypisanie każdemu okresowi stażu odpowiedniej części przyszłego świadczenia. W ten sposób każdy kolejny okres stażu powoduje powstanie kolejnej jednostki uprawnienia do świadczenia.

4. Rezerwy dotyczą osób, które pozostają w stosunku pracy w ramach umowy o pracę na czas określony oraz na czas nieokreślony, ale także tych, które w danym dniu bilansowym przebywają na urlopach macierzyńskich, wychowawczych oraz na zwolnieniach lekarskich. Pominięcie przy wycenie rezerw na świadczenia którejś z tych grup pracowniczych jest nieprawidłowe i powoduje zaniżenie stanu rezerw, a co za tym idzie sytuacja finansowa jednostki jest przedstawieniowa nierzetelnie.

 Czynnikiem wpływającym na wartość rezerw na świadczenia pracownicze jest prawdopodobieństwo wypłaty świadczenia. Wycena rezerw wymaga uwzględnienia występującego na dzień wyceny prawdopodobieństwa wypłaty świadczenia będącego wypadkową przyjętych założeń demograficznych, takich jak: rotacja pracowników, prawdopodobieństwo śmierci, prawdopodobieństwo przejścia na rentę inwalidzką -wskaźniki niezdolności do pracy, prawdopodobieństwo przejścia na emeryturę. Do oszacowania tego prawdopodobieństwa jest już jednak wymagana wiedza z zakresu matematyki aktuarialnej. Oszacowanie tego prawdopodobieństwa przez jednostkę może być na tyle kłopotliwe i skomplikowane, że uzasadnione jest powierzenie wyceny rezerw osobie o odpowiednich kompetencjach, czyli aktuariuszowi.

ATTUARIO - Aktuariusz
Biuro Aktuarialne

phone
22 371 66 96

email



Aktuariusze Fair Play 2011

NAPISZ DO NAS
Oddzwaniamy natychmiast!

* wypełnij wszystkie pola formularza




- Zapoznałem się z informacją o administratorze i przetwarzaniu danych


Zaufali nam:

aktuariusz