Poleć nas Znajomym 
                     
       [ / none ]

 » Źródła założeń finansowych w wycenie rezerw na świadczenia pracownicze

W wycenie rezerw na świadczenia pracownicze (m.in. rezerw na odprawy emerytalne, rentowe, pośmiertne, nagrody jubileuszowe) istotną kwestią jest ustalenie założeń finansowych. Na jakiej podstawie przyjmować i jak ustalać te założenia? Zgodnie z Międzynarodowym Standardem Rachunkowości nr 19 „Świadczenia Pracownicze” (dalej standard lub MSR 19) do założeń finansowych zalicza się:

  (i) stopa dyskontowa,

  (ii) poziom świadczeń, z wyłączeniem wszelkich kosztów świadczeń ponoszonych przez 
       pracowników, oraz poziom przyszłego wynagrodzenia,

  (iii) w przypadku świadczeń medycznych, przyszłe koszty leczenia, łącznie z kosztami
         obsługi roszczeń
(tj. koszty ponoszone podczas analizy i rozpatrywania roszczeń, w
         tym opłaty prawne i likwidacyjne) oraz

   (iv) podatki płatne zgodnie z programem od składek z tytułu pracy przed dniem
         sprawozdawczym lub od świadczeń wynikających z takiej pracy. Poniżej omówione
         zostaną dwa pierwsze założenia, jako że programy z określonymi świadczeniami
         medycznymi występują bardzo rzadko w polskich realiach, zaś podatki płatne zgodnie
         z programem od składek raczej nie dotyczą polskiej rzeczywistości gospodarczej.

Stopa dyskontowa, jest zdefiniowana w par. 83 – 86 standardu jako:

 Par. 83   Stopę stosowaną do dyskontowania zobowiązań z tytułu świadczeń po okresie
                 zatrudnienia (zarówno realizowanych za pośrednictwem funduszu, jak i bez
                 funduszu) ustala się na podstawie występujących na koniec okresu
                 sprawozdawczego rynkowych stóp zwrotu z wysoko ocenianych
                 obligacji
 przedsiębiorstw. W krajach, w których brak jest rozwiniętego rynku
                 takich obligacji, stosuje się występujące na koniec okresu sprawozdawczego
                 rynkowe stopy zwrotu z obligacji skarbowych
. Waluta i termin wykupu obligacji
                 przedsiębiorstw i obligacji skarbowych powinny być zgodne z walutą
                 i szacunkowym terminem realizacji zobowiązań z tytułu świadczeń po okresie
                 zatrudnienia.

 Par. 84   Jednym z założeń aktuarialnych o istotnym znaczeniu jest stopa dyskontowa.
                 Stopa dyskontowa odzwierciedla wartość pieniądza w czasie, ale nie ryzyko
                 aktuarialne lub inwestycyjne. Ponadto stopa dyskontowa nie odzwierciedla
                 konkretnie związanego z daną jednostką ryzyka kredytowego, jakie ponoszą
                 wierzyciele jednostki, ani ryzyka tego, że przyszłość może się różnić od założeń
                 aktuarialnych.

Par. 85    Stopa dyskontowa odzwierciedla przewidywane rozłożenie w czasie płatności
                 świadczenia. W praktyce jednostka często osiąga ten cel poprzez stosowanie tylko
                 jednej średniej ważonej stopy dyskontowej, która odzwierciedla przewidywane
                 rozłożenie w czasie i poziom płatności świadczeń oraz walutę, w jakiej będzie
                 należało wypłacić świadczenia.

 Par. 86   W niektórych wypadkach może nie istnieć rozwinięty rynek obligacji o odpowiednio
                 odległym terminie wykupu, który odpowiadałby szacowanemu terminowi płatności
                 wszystkich świadczeń. W takich wypadkach, w celu zdyskontowania płatności o
                 krótszym terminie wymagalności, jednostka stosuje bieżące stopy rynkowe
                 dotyczące odpowiedniego terminu wykupu, a w celu oszacowania stopy
                 dyskontowej dla płatności o dłuższym terminie wymagalności, ekstrapoluje bieżące
                 stopy rynkowe wzdłuż krzywej rentowności. Jest mało prawdopodobne, aby łączna
                 wartość bieżąca zobowiązania z tytułu określonych świadczeń była szczególnie
                 wrażliwa na stopę dyskontową stosowaną do tej części świadczenia, która będzie
                 podlegała zapłacie po upływie końcowego terminu wykupu dostępnych na rynku
                 obligacji przedsiębiorstw i obligacji skarbowych.

W Polsce powszechną praktyką w wycenie rezerw jest stosowanie stóp zwrotu opartych o obligacje skarbu państwa. Do tego celu można wykorzystać np. ogólnodostępne dane Catalyst (system autoryzacji i obrotu dłużnymi instrumentami finansowymi).

Rentowność obligacji skarbu państwa nie jest podana wprost przez Catalyst. Każda obligacja zawiera następujące informacje:

            1) datę wykupu

            2) oprocentowanie w okresie odsetkowym

            3) odsetki skumulowane

            4) cenę nominalną

            5) rynek (oznaczenie rynku)

            6) system notowań

            7) kod ISIN

            8) nazwę

            9) walutę notowania

          10) kurs zamknięcia

          11) kurs notowania

          12) kurs odniesienia

          13) zmianę kursu

          14) kurs otwarcia

          15) kurs minimalny

          16) kurs maksymalny

          17) kurs ostatni

          18) kurs średni

          19) transakcje sesyjne (w tym liczba transakcji, wolumen, wartość obrotu)

          20) transakcje pakietowe (w tym wolumen, wartość obrotu).

 Wykorzystując podane wyżej informacje oraz znając terminy kuponów obligacji można obliczyć rentowność obligacji, określoną jako stopę zwrotu w terminie do wykupu.

Najczęstszą praktyką jest ustalenie jednej stopy dyskontowej jako średniej ważonej stopy dyskontowej, która odzwierciedla przewidywane rozłożenie w czasie i poziom płatności świadczeń.

Poziom świadczeń jest zdefiniowany w standardzie w par. 87–95:

Par. 87      Jednostka wylicza zobowiązania z tytułu określonych świadczeń za pomocą 
          metody odzwierciedlającej:

         (a) świadczenia określone w warunkach programu (lub wynikające z wszelkich
               zwyczajowo oczekiwanych obowiązków, które wykraczają poza te warunki) na
               koniec okresu sprawozdawczego;

          (b) ewentualny szacunkowy przyszły wzrost wynagrodzeń, który wpływa na świadczenia
                podlegające zapłacie;

          (c) skutki ewentualnych limitów dotyczących udziału pracodawcy w koszcie przyszłych
                świadczeń;

          (d) składki płatne przez pracowników lub osoby trzecie, zmniejszające ostateczny koszt
                ponoszony przez jednostkę z tytułu tych świadczeń oraz

          (e) szacunkowe przyszłe zmiany poziomu świadczeń państwowych, które wpływają na
                świadczenia podlegające zapłacie na podstawie programu określonych świadczeń
                wtedy i tylko wtedy, gdy:

                (i)    zmiany te zostały wprowadzone w życie przed końcem okresu
                       sprawozdawczego lub

                (ii)   dane historyczne lub inne wiarygodne dowody wskazują na to, że te
                        świadczenia państwowe zmieniać się będą w dający się przewidzieć sposób,
                        na przykład w zależności od przyszłych zmian ogólnego poziomu cen lub
                        ogólnego poziomu wynagrodzeń.

 Par. 88   W założeniach aktuarialnych uwzględnia się zmiany przyszłych świadczeń, które są
            przewidziane w sformalizowanych zasadach funkcjonowania programu (lub stanowią
            zwyczajowo oczekiwany obowiązek) na koniec okresu sprawozdawczego. Taki
            przypadek występuje na przykład, gdy:

           (a)  jednostka zwykła była w przeszłości zwiększać świadczenia, na przykład w celu
                  łagodzenia skutków inflacji, a przy tym nic nie wskazuje na to, aby praktyka ta
                  miała ulec zmianie w przyszłości;

           (b)  jednostka obowiązana jest na podstawie sformalizowanych zasad funkcjonowania
                  programu (lub zwyczajowo oczekiwanego obowiązku wykraczającego poza te
                  zasady) lub na mocy prawa do wykorzystania nadwyżki uzyskanej w programie na
                  rzecz uczestników programu (zob. paragraf 108 c)) lub

           (c)  świadczenia są zróżnicowane w zależności od docelowego wyniku lub innych
                  kryteriów. Na przykład zasady funkcjonowania programu mogą stanowić, że
                  jednostka wypłaci niższe świadczenia lub zażąda dodatkowych składek od
                  pracowników w sytuacji, gdy aktywa programu nie będą wystarczające.
                  Zobowiązanie ustalane jest w sposób odzwierciedlający najlepsze możliwe
                  oszacowanie skutków docelowego wyniku lub inne kryteria.

 Par. 89       W założeniach aktuarialnych nie uwzględnia się zmian przyszłych świadczeń,
            które nie są przewidziane w sformalizowanych zasadach funkcjonowania programu
            (lub nie stanowią zwyczajowo oczekiwanego obowiązku) na koniec okresu
            sprawozdawczego. Takie zmiany skutkują:

            (a) powstaniem kosztów przeszłego zatrudnienia, jeżeli powodują one zmianę
            świadczeń za pracę wykonywaną przed zmianą oraz

            (b) powstaniem kosztów bieżącego zatrudnienia za okresy po zmianie, jeżeli
             powodują one zmianę świadczeń za pracę wykonywaną po zmianie.

Par. 90    W szacunkach przyszłych wynagrodzeń bierze się pod uwagę inflację, wysługę lat,
           awanse i inne znaczące czynniki, takie jak podaż i popyt na rynku pracy.

Par. 91   Niektóre programy określonych świadczeń nakładają ograniczenie na składki, które
           jednostka ma obowiązek wnosić. Ostateczny koszt świadczeń odzwierciedla ysokość
           ograniczenia dotyczącego składek. Wysokość ograniczenia składek ustala się
           w odniesieniu do krótszego z następujących okresów:

          (a) szacowanego okresu działania jednostki oraz

          (b) szacowanego okresu funkcjonowania programu.

Par. 92   Niektóre programy określonych świadczeń nakładają na pracowników lub na osoby
          trzecie obowiązek wnoszenia wpłat na pokrycie kosztów programu. Składki
          pracowników pomniejszają koszt świadczeń ponoszony przez jednostkę. Jednostka
          uwzględnia, czy składki osób trzecich pomniejszają koszt świadczeń ponoszony przez
          jednostkę, czy też stanowią prawo do rekompensaty, o którym mowa w paragrafie 116.
          Wysokość składek wnoszonych przez pracowników lub osoby trzecie jest określona
          w sformalizowanych zasadach funkcjonowania programu (lub wynika ze zwyczajowo
          oczekiwanego obowiązku wykraczającego poza te zasady) lub jest uznaniowa. Składki
         uznaniowe wnoszone przez pracowników lub osoby trzecie pomniejszają koszty
         zatrudnienia po wpłacie tych składek na rzecz programu.

 Par. 93   Składki wnoszone przez pracowników lub osoby trzecie, określone
           w sformalizowanych zasadach funkcjonowania programu, pomniejszają koszty
           zatrudnienia (jeżeli są powiązane z pracą) lub pomniejszają ponowną wycenę wartości
           zobowiązania (składnika aktywów) netto z tytułu określonych świadczeń (na przykład
           jeżeli składki mają pomniejszyć niedobór wynikający ze strat w aktywach programu lub
           strat aktuarialnych). Składki wnoszone przez pracowników lub osoby trzecie
           w odniesieniu do pracy przypisywane są do okresów pracy jako świadczenie ujemne
           zgodnie z paragrafem 70 (tj. wysokość świadczenia netto przypisywana jest zgodnie
           z tym paragrafem).

 Par. 94   W wyniku zmiany składek wnoszonych przez pracowników lub osoby trzecie
           w odniesieniu do pracy powstają:

          (a) koszty bieżącego zatrudnienia i koszty przeszłego
            zatrudnienia (jeżeli zmiany składek wnoszonych przez pracowników nie zostały 
           określone w sformalizowanych zasadach funkcjonowania programu i nie wynikają ze
           zwyczajowo oczekiwanego obowiązku) lub

          (b) zyski i straty aktuarialne (jeżeli zmiany
           składek wnoszonych przez pracowników zostały określone w sformalizowanych
           zasadach funkcjonowania programu lub wynikają ze zwyczajowo oczekiwanego
           obowiązku).

 Par. 95   Niektóre świadczenia po okresie zatrudnienia są powiązane z takimi zmiennymi jak
            poziom państwowych świadczeń emerytalnych lub państwowej opieki medycznej.
            Przy ustalaniu wysokości takich świadczeń uwzględnia się najlepsze możliwe
            oszacowanie takich zmiennych na podstawie danych historycznych
            i innych wiarygodnych źródeł.

W polskich warunkach, na poziom świadczeń, ma wpływ przede wszystkich stopa wzrostu wynagrodzeń oraz staż pracy, przy czym staż pracy jest określony w warunkach programu, co oznacza brak konieczności dokonywania szacunków tego założenia, a jedynie przyjęcie ustalonych poziomów świadczeń zależnych od tego założenia. Stopa wzrostu wynagrodzeń wymaga szacunku, który najczęściej dokonywany jest w oparciu o wewnętrzne krótko lub długoterminowe plany finansowe danej jednostki. W praktyce spotykane są dwa podejścia:

          1) prognozowanie bezpośrednio nominalnej stopy wzrostu wynagrodzeń,

          2) prognozowanie nominalnej stopy wzrostu wynagrodzeń, jako wypadkowej prognozy
               inflacji oraz prognozy realnej stopy wzrostu wynagrodzeń.

Wybór jednej z dwóch powyższych metod jest najczęściej zdeterminowany sposobem modelowania przyjętym w planie finansowym jednostki.

 Rolą aktuariusza, w przypadku przyjęcia jednego z powyższych sposobów, jest zachowanie zasady standardu, czyli określenie założeń, które są bezstronne i wzajemnie dopasowane (spójne), co oznacza:

         1) w przypadku prognozowania bezpośrednio nominalnej stopy wzrostu wynagrodzeń,
             przyjęcie wielkości:

                  - nie odbiegających znacznie od nominalnych stóp wzrostu wynagrodzeń 
                    w poprzednich latach w jednostce, chyba, że istnieją uzasadnione podstawy
                    odchylenia w kolejnych latach

                  - na poziomie raczej nie mniejszym, niż poziom zakładanej przyszłej inflacji;
                    ewentualnie mniejszym, ale tylko w początkowych latach, pod warunkiem takiego
                    właśnie budżetowania spółki,

       2) w przypadku prognozowania inflacji oraz realnego wzrostu wynagrodzeń, przyjęcie
            tych  wielkości na realnym poziomie, co oznacza ustalenie przyszłej inflacji na
            poziomie zbieżnym lub nieznacznie odbiegającym od prognozy inflacji NBP oraz
            ustalenie przyszłej stopy realnego wzrostu wynagrodzeń na poziomie realnych stóp 
            wzrostu wynagrodzeń w poprzednich latach w jednostce, chyba, że
            istnieją uzasadnione podstawy odchylenia w kolejnych latach.

Przyjęcie zbyt wysokich stóp wzrostu wynagrodzeń lub inflacji może powodować nadmiernie wysokie poziomy rezerw na świadczenia pracownicze, zaś przyjęcie zbyt niskich stóp wzrostu wynagrodzeń lub inflacji może powodować niedoszacowanie rezerw.

ATTUARIO - Aktuariusz
Biuro Aktuarialne

phone
22 371 66 96

email




Aktuariusze Fair Play 2011

NAPISZ DO NAS
Oddzwaniamy natychmiast!

* wypełnij wszystkie pola formularza




- Zapoznałem się z informacją o administratorze i przetwarzaniu danych


Zaufali nam:

aktuariusz